आनन्दगिरिटीका (बृहदारण्यक)
पञ्चमोऽध्यायः: त्रयोदशं ब्राह्मणम्
अन्नप्राणयोर्गुणद्वयविशिष्टयोर्मिलितयोरुपासनमुक्तमिदानीं ब्राह्मणान्तरमादाय तात्पर्यमाह —
उक्थमिति ।
सत्सु शस्त्रान्तरेषु किमित्युक्थमुपास्यत्वेनोपन्यस्यते तत्राऽऽह —
तद्धीति ।
कस्मिन्किमारोप्य कस्योपास्यत्वमिति प्रश्नद्वारा विवृणोति —
किं पुनरिति ।
तस्मिन्नुक्थदृष्टौ हेतुमाह —
प्राणश्चेति ।
तस्मिन्नुक्थशब्दस्य समवेतार्थत्वं प्रश्नपूर्वकमाह —
कथमित्यादिना ।
उत्थानस्य स्वतोऽपि संभवान्न प्राणकृतत्वमित्याशङ्क्याऽऽह —
न हीति ।
उक्थस्य प्राणस्यैतद्विज्ञानतारतम्यमपेक्ष्य सायुज्यं सालोक्यं च व्याख्येयम् ॥१॥
यजुःशब्दस्यान्यत्र रूढत्वादयुक्तं प्राणविषयत्वमिति शङ्कित्वा परिहरति —
कथमित्यादिना ।
असत्यपि प्राणे योगः संभवतीत्याशङ्क्याऽऽह —
न हीति ।
प्रकरणानुगृहीतप्राणशब्दश्रुत्या यजुःशब्दस्य रूढिं त्यक्त्वा योगोऽङ्गीक्रियत इत्याह —
अत इति ॥२॥
संगमनादित्येतदेव व्याचष्टे —
साम्येति ॥३॥
शाखान्तरशब्देन माध्यन्दिनशाखोच्यते ॥४॥