आनन्दगिरिटीका (छान्दोग्य)
द्वितीयोऽध्यायः: सप्तमः खण्डः
पशुप्रसूतपयोघृतादिनिमित्तत्वात्प्राणस्थितेस्तद्दृष्ट्यनन्तरं प्राणदृष्ट्या सामोपास्तिं प्रस्तौति –
प्राणेष्विति ।
प्राणशब्दस्य मुख्यप्राणविषयत्वं व्यावर्तयति –
घ्राणमिति ।
मुक्यप्राणादुत्तरेषां वरीयस्त्वासम्भवात्तस्य सर्वश्रेष्ठतया निर्धारितत्वात्परंपरं वरीयसां वागादीनां मध्ये प्रथमभावित्वेनोक्तत्वाद्घ्राणमेवात्र प्राणशब्दमित्यर्थः ।
कथं प्राणाद्वाचो वरीयस्त्वं तत्राऽऽह –
वाचेति ।
अप्राप्तत्वं व्यवहितत्वम् ।
चक्षुषो वरीयस्त्वं साधयति –
वाच इति ।
शब्दस्येति यावत् । वाचः शब्दात्सकाशादित्यर्थः ।
उद्गीथत्वे चक्षुषो हेतुमाह –
श्रैष्ठ्यादिति ।
मनसो वरीयस्त्वे हेत्वन्तरमाह –
अतीन्द्रियेति ।
इति वरीयस्त्वमिति पूर्वेण सम्बन्धः । अप्राप्तमप्युच्यते वाचेत्यादयो यथोक्तहेतवः ॥१॥
उक्तोपसंहारविरहेऽपि वक्ष्यमाणे बुद्धिसमाधानं किं न स्यादित्याशङ्क्याऽऽह –
निरपेक्षो हीति ॥२॥
इति श्रीमदानन्दगिरिटीकायां द्वितीयाध्यायस्य सप्तमः खण्डः ॥