आनन्दगिरिटीका (छान्दोग्य)
सप्तमोऽध्यायः: पञ्चविंशः खण्डः
अवतारितमेव वाक्यं प्रश्नपूर्वकमवतार्य व्याचष्टे –
कस्मादित्यादिना ।
उक्तमेवार्थं व्यतिरेकद्वारा विवृणोति –
सतीति ।
अहंकारात्मत्वोपदेशस्याभिप्रायमाह –
यत्रेति ।
कोऽसावहंकारेणाऽऽदिश्यत इत्याशङ्क्य प्रयोजनानुवादपूर्वकमाह –
द्रष्टुरिति ॥१॥
अहंकारादेशात्पृथगात्मादेशस्य तात्पर्यमाह –
अहंकारेणेति ।
उक्तात्मविज्ञानवतः कृतकृत्यतामाह –
आत्मैवेति ।
एकमिति सजातीयभेदराहित्यस्योक्तिः । अन्यशून्यमिति विजातीयभेदशून्यत्वमुच्यते ।
रतिक्रीडयोरवान्तरभेदं दर्शयति –
देहमात्रेति ।
क्रीडा बाह्यसाधनेत्यत्र लोकसंमतिमाह –
लोक इति ।
देहस्य जीविते च भोगत्यागयोश्च निमित्तं बाह्यवस्तु तत्र सर्वत्र निरपेक्षो यदृच्छालाभेष्वासङ्गवर्जितो विद्वानित्याह –
देहेति ।
जीवन्मुक्तिमुक्त्वा विदेहमुक्तिं दर्शयति –
स इति ।
स्वाराज्यं निमित्तीकृत्य फलान्तरमाह –
यत एवमिति ।
स्वाराज्यसर्वलोककामचारयोस्तात्पर्यमाह –
प्राणादिष्विति ।
यावन्नाम्नो गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवतीत्यादिना परिच्छिन्नं परतन्त्रं च पूर्वभूमिषु फलमुक्तमत्र तु परमानन्दप्राप्तौ तद्व्यावृत्तिरुच्यते न तु सोपाधिकं रूपमित्यर्थः ।
फलप्रदर्शनद्वारेण स्तुत्वा विद्यामविद्वन्निन्दाद्वाराऽपि तां स्तौति –
अथेत्यादिना ।
ते क्षय्यलोका भवन्तीति सम्बन्धः ।
भेददर्शिनां विनाशिफलत्वे हेतुमाह –
भेददर्शनस्येति ।
परिच्छिन्नस्य विनाशित्ववचनं तस्मादिति परामृशति ॥२॥
इति श्रीमदानन्दगिरिटीकायां सप्तमाध्यायस्य पञ्चविंशः खण्डः ॥